Thứ Ba, 19 tháng 7, 2016

198 PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN BẤT TUÂN DÂN SỰ



7 bài bất tuân dân sự
Dân Serbia lật đổ nhà độc tài Slobodan Milosevic bằng BTDS

Theo Albert Einstein Institute có đến 198 phương án đấu tranh bằng con đường Bất tuân Dân sự. Tôi xin dịch bài tóm tắt này để cụ thể hóa các phương án nhằm cho người dân hiểu và sử dụng sức mạnh làm chủ của mình để đấu tranh ôn hòa với nhà cầm quyền độc tài vô pháp luật ở Việt Nam, khi mà 2 cháu ăn cắp 1 ổ bánh mì chỉ đáng giá vài ngàn đồng vì đói thì bị đi tù, nhưng lãnh đạo Vinaconex làm hại tiền thuế của dân lên đến hàng ngàn tỷ ở đường ống cấp nước Sông Đà cho Hà Nội vỡ đến 18 lần, nhưng vì họ là con cháu của các đồng chí nên được miễn tội hình sự.

Dân là chủ thực sự của đất nước. Chính quyền là kẻ làm thuê của dân, được dân trả lương bằng thuế. Một chính quyền độc tài, thói nát làm cho ngu dân không thấy vai trò và sức mạnh ông chủ của mình để tham nhũng và ngồi trên luật pháp. Bất tuân dân sự cung cấp lại vũ khí và sức mạnh không gì ngăn cản được cho dân buộc chính quyền độc tài phải quy hàng và sụp đổ, mà không cần tốn sức lực.

198 phương pháp đấu tranh bằng con đường BTDS và Bất Bạo Động là tinh hoa của nhân loại văn minh và nhân bản được chia thành 5 chương và 33 thể loại sau đây.

I. CÁC PHƯƠNG PHÁP PHẢN ĐỐI VÀ THUYẾT PHỤC

A. Thông báo chính thức bằng:
                    1. Phát biểu nơi công cộng 
                    2. Thư phản đối hoặc ủng hộ 
                    3. Các tuyên bố của các tổ chức và các Viện 
                    4. Lấy chữ ký tuyên bố công khai 
                    5. Tuyên bố bản cáo trạng và ý định 
                    6. Những kiến nghị của nhóm hoặc tổ chức 

BTruyền thông rộng rải đến cộng đồng bằng:
                    7. Các khẩu hiệu, tranh biếm hoạ, và các biểu tượng
                    8. Biểu ngữ, áp phích, và truyền thông tin triển lãm
                    9. Tờ rơi, bài hịch, sách báo
                    10 báo và tạp chí
                    11. Ghi âm, đài phát thanh, và truyền hình
                    12. Viết lên bầu trời và Viết lên mặt đất những lời kêu gọi

C. Các tổ chức, nhóm
                    13. Đại diện, đại biểu, phái đoàn
                    14. Giải thưởng chế giễu
                    15. Nhóm vận động hành lang
                    16. Nhóm canh gác bảo vệ
                    17. Lập những cuộc bầu cử chế giễu

D. Hành vi công cộng mang tính biểu tượng
                    18. Hiển thị các cờ và màu sắc tượng trưng
                    19. Đeo các biểu tượng
                    20. Cầu nguyện và thờ phượng
                    21. Cung cấp vật tượng trưng
                    22. Khỏa thân chống đối
                    23. Vườn không nhà trống
                    24. Biểu tượng bằng đèn
                    25. Hiển thị các bức chân dung
                    26. Sơn hình vẽ biểu tình
                    27. Tên và dấu hiệu mới
                    28. Hô khẩu hiệu biểu trưng
                    29. Những biểu tượng kháng nghị
                    30. Những cử chỉ thô lỗ

E. Áp lực về Cá nhân
                    31. "Quấy rầy ám ảnh" quan chức
                    32. Chế nhạo các quan chức 
                    33. Kết thân lôi kéo
                    34. Các cuộc cầu nguyện

F. Kịch và âm nhạc
                    35. Tiểu phẩm hài hước và những trò giễu cợt
                    36. Màn trình diễn của vở kịch và âm nhạc
                    37. Ca hát

G. Diễu hành
                    38. Diễu hành trường kỳ
                    39. Tập trung biểu dương lực lượng
                    40. Diễu hành tôn giáo
                    41. Hành hương
                    42. Diễu hành bằng mô tô

H. Tôn vinh người chết
                    43. Để tang chính trị
                    44. Để tang giễu cợt
                    45. Tuần hành quan tài
                    46. ​​Kính lễ tại nơi chôn cất

I. Lễ hội cộng đồng
                    47. Ngày hội phản đối hoặc ủng hộ
                    48. Họp biểu tình
                    49. Họp ngụy trang của cuộc biểu tình
                    50. Hội thảo

K. Bãi công và Từ bỏ
                    51. Bãi công
                    52. Quyền yên lặng trước điều tra
                    53. Từ bỏ đảng
                    54. Quay lưng với chính phủ

II. CÁC PHƯƠNG PHÁP BẤT TUÂN XÃ HỘI

A. Tẩy chay của con người
                    55. Tẩy chay đoàn thế
                    56. Tẩy chay đoàn thể có chọn lọc
                    57. Ngưng quan hệ tình dục đòi nữ quyền
                    58. Rút phép thông công
                    59. Ngăn chặn đường giao thông

B. Bất hợp tác với các sự kiện xã hội, tục lệ và các tổ chức
                    60. Đình chỉ những hoạt động xã hội và thể thao
                    61. Tẩy chay các vấn đề đoàn thể
                    62. Sinh viên ngưng đến giảng đường
                    63. Bất tuân đoàn thể
                    64. Rút tên khỏi các tổ chức đoàn thể

C. Rút khỏi hệ thống xã hội
                    65. Cự tuyệt tại gia
                    66. Bất hợp tác toàn cá nhân toàn diện
                    67. "Gây hỗn loạn" của công nhân
                    68. Thực hiện quyền được bảo hộ
                    69. Tạo ra sự kiện mất tích tập thể
                   70. Di dân kháng nghị (phong trào hijrat ở Afghanistan hoặc thuyền nhân Việt Nam, di dân châu Âu từ cuộc chiến Syria hiện nay)

III. CÁC PHƯƠNG PHÁP BẤT HỢP TÁC KINH TẾ: TẨY CHAY KINH TẾ

A. Hoạt động của người tiêu dùng
                    71. Người tiêu dùng tẩy chay các tổ chức kinh tế và sản xuất hàng hóa của nhà cầm quyền
                    72. Tẩy chay không tiêu thụ hàng hóa
                    73. Chính sách thắt lưng buộc bụng
                    74. Thỏa thuận riêng về hợp đồng thuê để khấu trừ thuế
                    75. Từ chối luật thuê đất
                    76. Người tiêu dùng tẩy chay trên toàn quốc gia 
                    77. Người tiêu dùng tẩy chay toàn thế giới

B. Hành động của người lao động và sản xuất
                    78. Tẩy chay của giới thợ thuyền với giới chủ
                    79. Tẩy chay của nhà sản xuất với chính quyền

C. Hành động của giới trung gian
                    80. Tẩy chay của các nhà cung cấp và phân phối sản phẩm

D. Hành động của chủ sở hữu và quản lý
                    81. Tẩy chay của thương nhân
                    82. Từ chối để cho hoặc bán tài sản
                    83. Đóng cửa doanh nghiệp
                    84. Từ chối hỗ trợ công nghiệp
                    85. "Cuộc tổng đình công" của các thương gia

E. Hành động của Chủ sở hữu nguồn tài chính
                    86. Rút tiền gửi ngân hàng
                    87. Từ chối trả tiền phí, lệ phí, và thuế quy định
                    88. Từ chối trả nợ hoặc lãi suất
                    89. Ly khai với dòng vốn và tín dụng
                    90. Từ chối huê lợi
                    91. Từ chối tiền của chính phủ

F. Hành động của Chính phủ trên thế giới đối với chính quyền độc tài
                    92. Cấm vận nội địa quốc gia độc tài
                    93. Danh sách đen của thương nhân sân sau của chính phủ độc tài
                    94. Cấm vận buôn bán quốc tế với quốc gia độc tài
                    95. Cấm vận nhập hàng quốc tế 
                    96. Lệnh cấm vận thương mại quốc tế

IV. CÁC PHƯƠNG PHÁP BẤT HỢP TÁC KINH TẾ: ĐÌNH CÔNG BÃI THỊ

A. Những đình công biểu tượng
                    97. Kháng nghị đình công
                    98. Đình công chớp nhoáng

B. Đình công nông nghiệp
                    99. Nông dân đình công
                    100. Đình công người làm công cho nông trại

C. Cuộc đình công của các nhóm đặc biệt
                    101. Từ chối lao động cưỡng bách
                    102. Đình công tù nhân
                    103. Đình công thợ thủ công
                    104. Đình công các chuyên viên

D. Đình công công nghiệp thông thường
                    105. Đình công hãng buôn
                    106. Đình công công nghiệp 
                    107. Đình công cảm tình với các hãng xưỡng trong hiệp hội bị chèn ép.

E. Đình công hạn chế
                    108. Đình công chi tiết
                    109. Đình công Bumper: 
Đình công Bumper là loại mà năm 1879, các nhà sản xuất đàn piano tại các nhà máy trên khắp thành phố New York đã tiến hành đình công đòi tiền lương tốt hơn. Thay vì tất cả cùng một lúc, cuộc đình công đã được thực hiện mỗi nhà máy thực hiện đình công tại một thời điểm luân phiên nhau.
                    110. Đình công làm giảm sản lượng và chất lượng sản phẩm
                    111. Làm việc theo luật đình công
                    112. Báo cáo "ốm" 
                    113. Đình công bằng từ chức
                    114. Đình công có giới hạn
                    115. Đình công có chọn lọc

F. Đình công đa công nghiệp
                    116. Đình toàn diện ở một ngành công nghiệp tiêu biểu cuộc đình công của công nhân ngành khí gas Bolivia năm 2003, khi chính phủ quốc hữu hóa ngành này từ tư nhân về tay nhà nước.
                    117. Đình công toàn xã hội ở cả chính trị công thương nghiệp. Tiêu biểu cuộc đình công toàn xã hội Anh năm 1926. Nó buộc chính phủ phải thượng lượng và đầu hàng.

G. Kết hợp các cuộc đình công và đóng cửa hđ động kinh tế
                    118. Hartal là một thuật ngữ trong nhiều ngôn ngữ Nam Á ám chỉ cho hành động tấn công, lần đầu tiên được sử dụng trong các phong trào đòi độc lập Ấn Độ do Gandhi khởi xướng. Đây là cuộc biểu tình đại chúng thường liên quan đến ngưng tất cả không làm việc, văn phòng, cửa hàng, tòa án của pháp luật như một hình thức của sự bất tuân dân sự.
                   119. Ngưng hoạt động Kinh tế: Trong kinh tế, một công ty sẽ chọn đóng cửa sản xuất khi doanh thu nhận được từ việc bán hàng hoá, dịch vụ sản xuất không thể trang trải các chi phí cố định của sản xuất. Nhưng trong ngưng hoạt động để đình công thì công ty vẫn lợi nhuận mà chủ công ty vẫn xin đóng cửa một thời gian hoặc vĩnh viễn, sau đó mở công ty khác để giảm chi phí và được ưu đãi thuế.

IV. CÁC PHƯƠNG PHÁP BẤT HỢP TÁC CHÍNH TRỊ

A. Từ chối với nhà cầm quyền
                    120. Từ chối hoặc rút lui lòng trung thành
                    121. Từ chối ủng hộ những hoạt động công cộng
                    122. Diễn văn và bài phát biểu ủng hộ đối kháng với chính quyền

B. Bất hợp tác của công dân với Chính phủ
                    123. Tẩy chay các cơ quan lập pháp
                    124. Tẩy chay các cuộc bầu cử
                    125. Tẩy chay việc làm và các vị trí của chính phủ 
                    126. Tẩy chay các ban ngành, và các cơ quan khác của chính phủ
                    127. Rút lui ra khỏi các tổ chức giáo dục của chính phủ
                    128. Tẩy chay của các tổ chức ủng hộ chính phủ 
                    129. Từ chối hỗ trợ cho các cơ quan độc quyền thực thi chính sách
                    130. Loại bỏ các ký hiệu và dấu hiệu riêng độc quyền của chính phủ, tạo ra ám hiệu riêng cho dân hoạt động bất hợp tác. Việc này năm 1968, khi Liên Xô xâm lược CH Cezch, người dân đã tạo ra ám hiệu riêng bằng những hình vẽ trên đường, trên tường cho mình để hoạt động chống lại sự cai trị của Liên Xô.
                    131. Từ chối sự chấp nhận các quan chức được bổ nhiệm
                    132. Từ chối để giải thể thể chế hiện hành

C. Lựa chọn cách để tuân thủ pháp luật
                    133. Miễn cưỡng và tuân thủ chậm các sắc luật độc tài
                    134. Không tuân thủ khi không có sự giám sát trực tiếp
                    135. Không tuân thủ toàn dân với luật vi hiến
                 136. Bất tuân trá hình: tức là vẫn hợp tác nhưng không thực thi nhiệm vụ tốt để tồn tại và ảnh hưởng đến hiệu quả công việc.
                    137. Từ chối họp hành đến giải tán
                    138. Phong trào tọa kháng do Mục sư James Lawson thực hiện trong phong trào chống lại các nhà hàng khách sạn khu giải trí không tiếp người da đen ở Hoa Kỳ và đã thành công sau 2 tháng.
                    139. Bất hợp tác với nghĩa vụ quân sự 
                    140. Che đậy, trốn thoát, và dùng danh tính giả để hành động bất tuân dân sự
                    141. Bất tuân dân sự với pháp luật "bất hợp lý"

D. Hành động của cán bộ Chính phủ
                    142. Các trợ lý của chính phủ phải biết từ chối sự hỗ trợ có chọn lọc với chính sách phi pháp
                 143. Tấn công mạng bỡi các nhóm nặc danh vô hình để cản trở những mệnh lệnh sai trái của chính phủ.
                    144. Trì hoãn và cản trở những hoạt động gây hại xã hội từ các hoạt động đầu tư gây hại môi trường. Trên thế giới có nhiều đầu tư FDI gây ô nhiễm môi trường ở các quốc gia chậm phát triển do các tập đoàn như Formosa đã bị công nhân và nhà quản lý cùng hợp tác đình công, gây khó khăn về thủ tục, giấy phép, ngăn chặn hoạt động, cản trở giao thông và đã rất thành công.
                    145. Bất hợp tác quản lý chung, đây là việc dành cho chính phủ bất hợp tác với ngoại xâm. Vẫn ký kết văn bản hợp tác để bảo toàn lãnh thổ và sự an nguy dân tộc, nhưng không thực hiện những gì ngoại xâm yêu sách khi vận nước yếu.
                146. Bất hợp tác tư pháp, đây là cách mà chính phủ Phần Lan đã sử dụng để chống lại Nga hóa để giành lại quyền tự do ngôn luận và hội họp của mình khi bị Nga xâm lược.
                    147. Cố ý làm việc không hiệu quả và bất hợp tác có chọn lọc bởi những quy định độc tài.
                   148. Đảo chính, chỉ dành cho quân đội và các nhóm của chính phủ tập hợp lại để thực thi chống lại chính quyền thói nát hiện hành, nhằm xây dựng lại chính quyền mới tốt đẹp hơn.
Chính phủ hành động trong nước
                 149. Cái gì không cấm thì các thành viên chính phủ cứ làm, chưa có luật thì hành động hoặc tránh né hoặc chậm trễ thực thi những quyết định của chính phủ ộộc tài đưa ra.
                   150. Bất hợp tác của những thành viên đơn vị chính quyền về những quyết định sai trái của chính quyền đưa ra. Ví dụ, các ban ngành bộ của chính phủ Việt Nam hiện nay có thể bắt chính phủ phải óóng cửa Formosa Hà Tĩnh vì nó đã quá nhiều sai phạm bằng cách bất hợp tác việc chính phủ ủng hộ Formosa tái hoạt động.

E. Hành động quốc tế của chính phủ
                    151. Những thay đổi của các cơ quan đại diện về ngoại giao và các cơ quan khác để ááp ứng với tình hình mới.
                    152. Làm chậm trễ và hủy bỏ các sự kiện ngoại giao để gây áp lực chính phủ phải chuyển đổi
                    153. Từ chối những hoạt động ngoại giao không có lợi cho đất nước
                    154. Ngưng tạm thời quan hệ ngoại giao
                    155. Rút lui khỏi các tổ chức quốc tế khi không có lợi cho đất nước
                    156. Từ chối thành viên trong các cơ quan quốc tế
                    157. Trục xuất ​​các tổ chức quốc tế khi chúng xâm phạm quyền lợi âất nước.

V. CÁC PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP BẤT BẠO ĐỘNG

A. Can thiệp tâm lý
                    158. Tự tiếp xúc với các nhân tố cần tuyên truyền
                    159. Tiếp cận nhanh:
                                        a) Dùng luân lý đạo đức tiếp cận nhanh
                                        b) Đình công tiệt thực 
                                        c) Phong trào ăn chay phản đối Satyagrahic fast
                    160. Làm đơn kháng cáo lên tòa về những điều luật vi hiến
                    161. Quấy rối bất bạo động

B. Can thiệp vật lý
                    162. Tọa kháng chiếm quảng trường của một số lượng người lên đến hàng trăm ngàn kéo dài nhiều ngày tháng để đòi hỏi chính quyền độc tài phải hợp tác và thay đổi - Sit-in
                    163. Đứng kháng giống như tọa kháng ở mục 162 - Stand-in
                    164. Dùng phương tiện giao thông để kêu gọi phản đối - Ride-in
                  165. Xâm nhập vào một khu đông úúc để chiếm cứ và đấu tranh bất bạo động kéo dài - Wade-in
                    166. Chấp trì chân lý như Gandhi ở Ấn Độ - Mill-in
                    167. Tổ chức cầu nguyện - Pray-in
                    168. Cuộc biểu tình du kích bất bạo động
                  169. Tạo những cuộc đột nhập từ trên không ngăn trở những cuộc giải trí lớn của nhà cầm quyền để đòi hỏi nhà cầm quyền những yêu sách như là cuộc ngăn trở trận bóng bầu dục liên quan đến đội Springboks đang diễn ra, để đạt được sự công khai chống chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid hồi tháng 7/1981 tại Nam Phi.
                  170. Bất bạo động đòi thay đổi luật - Nonviolent invasion. Đây là phong trào đòi hỏi quyền được chăm sóc sức khỏe của người khuyết tật bắt đầu từ Hoa Kỳ vào ngày 14/7/2002, sau này diễn ra ở khắp nơi, họ buộc chính quyền phải ra đạo luật riêng cho những ưu tiên dành cho người khuyết tật, kể cả nơi ậậu xe cũng dành ưu tiên, mà bất kỳ ai cũng không được đậu xe vào vạch dành cho họ.
                    171. Tạo thành trung tâm của đấu tranh bất bạo động - Nonviolent interjection, xem mục 170. Những người khuyết tật năm 2002 ãã biết biến sự kiện đấu tranh đòi hỏi quyền được chăm sức sỏc khỏe cìa mình thành trung tâm sự kiện của nước Mỹ.
                    172. Bất bạo động làm ngưng dự án, công trình có hại. Ví dụ dân Uruguay và Argentina đã đấu tranh đưa ra tòa án quốc tế không cho 2 tập đoàn của chính Uruguay và Argentina xây dựng 2 nhà máy giấy làm gây hại môi trơờng con sông Uruguay đang nuôi sống họ. Dân Việt có thể dùng phương án này làm ngưng nhà máy giấy Hậu Giang.
                    173. Chiếm đóng bất bạo động. âây là hình thức đấu tranh cổ xưa nhất có từ thời La Mã cổ đại đã được thực hiện thành công bởi Đức Giám Mục Ambrose trong tuần lễ Phục sinh, 385 sau Công Nguyên, khi ông bất chấp lệnh của chính phủ hoàng đế của đế chế La Mã trong những nhà thờ lớn ở Milan của các Kitô hữu Arian. Nó đòi hỏi toàn bộ dân cùng ồồng hành êể không bị xé lẻ. Sau này các cuộc đấu tranh này được sử dụng đi đến thành công ở khắp nơi có chính quyền độc tài. Ở Việt Nam, lâu nay đã sử dụng chống nhà cầm quyền và các tập đoàn sân sau của đảng cộng sản cướp ấất của dân, nhưng không được tư chốc tốt và dân địa phương khắp nơi chưa đồng lòng, nên thất bại.

C. Can thiệp xã hội
                    174. Xây dựng mô hình xã hội mới
                  175. Tạo ra sự quả tải với chính quyền. Cách đấu tranh này được người Mỹ gốc Phi ở Selma, Alabama, năm 1963 đến văn phòng đăng ký cho một cơ hội để đăng ký bỏ phiếu tràn ngập. Khi chính quyền thành phố bắt họ, họ cũng đã tràn ngập vào các nhà tù làm quá tải để đòi quyền đi bầu của người da đen.
                    176. Gây đình trệ mọi hooạt động chính phủ - Stall-in
                    177. Kêu gọi ngưng dự án gây hại bằng truyền thông chính thống - Speak-in
                    178. Tổ chức sân khấu ngoài trời kiểu du kích để tuyên truyền - Guerrilla theater
                  179. Các tổ chức xã hội thay thế cho các lĩnh vực như giáo dục, y tế, ... để thay thế những gì các tổ chức chính thống của chính quyền không đáp ứng hoặc đáp ứng nhưng chỉ dành cho nhà giàu. Ở Việt Nam hiện nay các tổ chức từ thiện do dân làm ra là những ví dụ điển hình.
                  180. Sử dụng hệ thống thông tin liên lạc thay thế cho hệ thống truyền thông chính thủng của nhà cầm quyền độc tài là một khâu quan trọng nhất trong đấu tranh bất bạo động. Ngày nay, với sự phát triển của nền kinh tế tri thức, cuộc cách mạng thông tin đã đem đến những mạng xã hội rất tốt cho đấu tranh bất bạo động và bất tuân dân sự. Nó tạo ra sức mạnh thực sự của dân chúng không có gì cản được. Quốc gia nào có những trí thức dấn thân dẫn dắt dân tộc bằng mạng xã hội tốt sẽ dễ dàng xóa sổ chính quyền độc tài.

D. Can thiệp kinh tế
                    181. Đình công chống đối giới chủ
                    182. Đình công tại chỗ - Stay-in strike
                    183. Giữ đất bất bạo động - Nonviolent land seizure
                  184. Phá vòng vây của sự phong tỏa - Defiance of blockades - phải được hiểu theo nghĩa rộng ở mọi lĩnh vực từ luật pháp đến kinh tế, chính trị... bằng mọi chiến lược thực tế hành động chứ không riêng cho kinh tế hay biểu tình bất bạo động. Một sự kiện lớn về loại đấu tranh này điển hình trong tháng 6 năm 2010, một đội tàu nhỏ chở hàng nhu yếu phẩm đi từ Thổ Nhĩ Kỳ về phía Palestine, họ đã có một nỗ lực để phá vỡ sự phong tỏa của Israel và mang lại nguồn cung cấp rất cần thiết cho dãi Gaza.
                    185. Làm đồng tiền giả có tính chính trị để tuyên truyền
                    186. Đấu giá mua lại để ngăn cản dự án có hại - Preclusive purchasing - việc này chỉ có thể xảy ra á các quốc gia tôn trọng luật pháp. Ví dụ, ở Hoa Kỳ, năm 2008, Chính phủ phê duyệt việc bán đấu giá các thửa đất liên bang, nhiều trong số đó gần công viên quốc gia, nhưng lại được bán để phát triển các dự án dầu hỏa gây hại môi trường. Nhà hoạt động môi trường Tim DeChristopher đã đến đấu giá và "mua" (bằng cách đặt thầu lớn hơn để được mua) trị giá gần 2 triệu đô la của đất để ngăn chặn dự án phá hoại môi trường được phát triển. Cuối cùng ông đã bị kết tội làm gián đoạn dự án, và quá trình tố tụng ông đã bị ở tù gần hai năm.
                    187. Thu giữ tài sản các chính trị gia ộộc tài tham nhũng gửi ở các ngàn hàng trên thế giới. 
                   188. Đổ bỏ sản phẩm - Dumping - ví dụ, năm 2009, để phản đối giá sữa thấp một cách bất hợp lý, nông dân Bỉ đã đổ bỏ sữa của mình trên ngay tại cánh đồng của mình, thay vì phải bán nó ở một giá rẻ thua lỗ, cuối cùng chính quyền buộc phải điều chỉnh già vô hỗ trợ giá để nước Bỉ có sữa tiêu dùng.
                    189. Bảo trợ có chọn lọc - Selective patronage - Ví dụ, các đại diện nhà sản xuất đứng ra dàn xếp với các tổ chức phân phối, bán lẻ như siêu thị, chợ ưu tiên bán các sản phẩm xanh sạch bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường...
                    190. Thị trường thay thế - Alternative markets - gây áp lực ểể giảm sự tham lam của giới chủ phân phối bẻn lẻ, nếu cần tập hợp lại hành thành tổ chức mới để cạnh tranh.
                    191. Hệ thống giao thông thay thế để tiết kiệm và thắt lưng buộc bụng giảm thiểu sự tận thu của chính quyền.
                    192. Tổ chức kinh tế thay thế như phong trào chiếm phố Wall ở Hoa Kỳ năm 2011 do các học giả và các tổ chức khác, làm ra để khám phá giải pháp thay thế cho các hệ thống tài chính hiện tại đã không còn phù hợp.

E. Can thiệp chính trị
                    193. Hacker làm quá tải của hệ thống hành chính. Ví dụ, đầu năm 2011, khi chính phủ Tunisia tiếp tục đàn áp những người biểu tình bằng tuyên truyền sai lệch trên phương tiện truyền thông của chính phủ, một nhóm hacktivist "Anonymous" công bố "Chiến dịch Tunisia," họ tấn công các trang web chính phủ Tunisia, làm tắc nghẽn thông tin, và buộc chính phủ phải tạm thời ngưng tuyên truyền dối trá. Một hình thức khác chính do bộ máy chính quyền cũng tiếp tay cho việc này khi họ thấy chính quyền không còn vì đất nước và dân tộc.
                    194. Tiết lộ danh tính lý lịch các nhên viên mật vụ do các nhóm đấu tranh bất bạo động là một phương án ghi sổ tội danh những tên tay sai khát máu của chính quyền độc tài. Việc này Hungary đã từng làm trong cuộc cách mạng Nhung.
                    195. Tạo ra phong trào ở nhù tù phản đối chính quyền. Ví dụ, ở Hoa Kỳ năm 1965, để phản đối sự cấm đoán người da đen đòi quyền đi bỏ phiếu, làn sóng biểu tình người da đen đã phớt lờ lệnh cấm ở Selma, Alabama, để bị bắt, và họ đã vào tù gây quá tải nhà tù đồng thời kêu gọi những tù nhân da đen trong tù nổi dậy.
                    196. Bất tuân dân sự của một nền pháp luật "mập mờ". Là thực thi quyền con người trong hiến pháp quy định mà bộ luật hình sự vi hiến và không rõ ràng.
                    197. Làm việc mà không có sự hợp tác. Ví dụ, các luật sư vẫn cứ làm bổn phận của mình, mặc dù không cự sự hợp tác của chính quyền để mang ra ánh sáng những điều khuất tất và vi phạm luật và hiến pháp của chính quyền độc tài cho dân và thế giới thấy.
                    198. Chủ quyền kép và chính phủ song song. Đây là việc cuối cùng, cần thiết, phải có mà các tổ chức dân sự đối lập với nhà cầm quyền độc tài phải chuẩn bị để thay thế và lắp vào sau cuộc cách mạng bất bạo động. Nên nhớ rằng, quân đội và bảo an luôn đứng về nhân dân khi có biến, và một chính quyền thói nát ắt sớm muộn phải sụp đổ, dù được xây trên lưỡi lê và họng súng nhà tù.

KẾT LUẬN

Một số lượng lớn các phương pháp bổ sung đã được sử dụng nhưng chưa được phân loại, và vô số các phương pháp bổ sung sẽ được tìm trong tương lai, nhưng có 3 bài học chính của phương pháp đấu tranh bất tuân dân sự: phản đối và thuyết phục bất bạo động, bất hợp tác và can thiệp bất bạo động.

Bất tuân dân sự nhân bản và là văn minh, khắc tinh của cách mạng vô sản do cộng sản tham tàn tạo ra. Cách mạng vô sản chỉ biết phá, mà không biết xây, nên con đường cách mạng vô sản cuối cùng phải quay về độc tài, cường quyền và tha hóa, không nhân bản, rồi kết thúc ở sụp đổ như Liên Xô Đông Âu và bao triều đại phong kiến xưa cũ.

Bất tuân dân sự phải được hiểu rõ ràng rằng hiệu quả nhất có thể cho mỗi cá nhân chọn lựa sử dụng thực hiện các chiến lược cho chính bản thân và gia đình mình nhằm mưu cầu hạnh phúc. Hơn bất kỳ phương pháp đấu tranh nào, bất tuân dân sự là phương pháp không chỉ tốt nhất cho việc đập bỏ độc tài không đổ máu, mà còn đủ khả năng xây dựng một xã hội mới của dân, do dân và vì dân đúng nghĩa.

Sài Gòn, 13h36' ngày thứ Ba, 19/7/2016

Thứ Hai, 4 tháng 7, 2016

Cuộc chiến Pháp-Thanh: từ đó Đại Nam ta thoát Tàu, thuộc Pháp


Trương Quang biên soạn
Hôm nọ một bạn Soi có gửi cho tôi ảnh chụp bức tranh này, và hỏi tôi đây là sự kiện gì mà lại có quân Pháp đánh quân Tàu ở… Lạng Sơn của ta.
Quân Pháp chiếm Lạng Sơn, tháng Hai 1885, dưới sự chỉ huy của tướng Oscar de Négrier, trong chiến tranh French-Sino (Pháp-Mãn Thanh). Hình từ Wikipedia
Trong công cuộc thôn tính thuộc địa, đế quốc Pháp đã gây ra rất nhiều cuộc chiến. Một trong số đó là cuộc chiến Pháp-Thanh (French-Sino War, 8. 1884 – 4. 1885), với mục đích xóa bỏ sự ảnh hưởng của triều Mãn Thanh lên Đại Nam (tên của Việt Nam thời ấy) đồng thời áp đặt sự thống trị của Pháp lên Bắc kỳ (sau khi đã hoàn toàn thôn tính Nam kỳ). Rất nhiều trận đánh đã diễn ra trên đất Bắc kỳ trong giai đoạn Pháp và Mãn Thanh choảng nhau. Sau đây là một số tình tiết dẫn đến cuộc chiến này:
1. Nhìn Đại Nam cắt đất, Mãn Thanh uất
Khi Nguyễn Ánh đánh bại triều Tây Sơn và lập nên triều Nguyễn-Gia Long, Đại Nam luôn chịu sự ảnh hưởng chính trị của triều đình Mãn Thanh, như nhận sắc phong từ Thanh triều, định kỳ cống nạp và đi sứ sang Trung Quốc. Đến khi Tự Đức cắt 6 tỉnh Nam Bộ cho Pháp để cầu lấy hòa bình giả tạo, triều đình Mãn Thanh, với danh nghĩa “bảo hộ” các nước chư hầu, thấy thế rất bất mãn, và mâu thuẫn với đế quốc Pháp trở nên gay gắt
2. Việt và Thanh, thêm Hắc Kỳ quân cùng đánh Pháp
Sau khi Pháp đánh chiếm thành Hà Nội lần 2 (năm 1882) và mở rộng tiến công ra toàn Bắc kỳ, triều Nguyễn buộc phải ký Hòa ước Harmand (1883), công nhận sự chiếm đóng, quản lý và bảo hộ của Pháp đối với Bắc kỳ, mọi vấn đề ngoại giao với Tàu phải thông qua Pháp.
Ký hòa ước Harmand (1883), công nhận sự chiếm đóng, quản lý và bảo hộ của Pháp đối với Bắc kỳ
Triều Thanh không công nhận hiệp ước này vì nhiều lý do: tiếp tục duy trì ảnh hưởng chính trị lên Đại Nam, ngăn chặn sự uy hiếp của Pháp đối với vùng Lưỡng Quảng (Quảng Đông, Quảng Tây). Và vì không muốn mất hình ảnh của một nước “bảo hộ”, triều Mãn Thanh đã đưa quân vào Bắc kỳ theo yêu cầu cứu viện của triều Nguyễn. Thế là vào giai đoạn này,quân viễn chinh Pháp phải đối mặt với liên quân Việt-Thanh và quân cờ đen (Hắc Kỳ quân – đây rất có thể là lực lượng vũ trang do triều Mãn Thanh đưa vào Bắc kỳ nhằm chống phá và gây rối loạn trật tự).
Quân cờ đen

Francis Garnier bị quân Cờ đen đâm chết ở Cầu Giấy. Hình từ trang này

3. Hòa ước Patenôtre: Phải chăng là giọt nước tràn ly?
1883–1884 là giai đoạn quân Pháp giằng co với liên quân Việt-Thanh (một bộ phận quân Việt vẫn tiếp tục chiến đấu mặc dù hiệp ước Harmand đã được ký kết). Dựa trên ưu thế về hỏa lực, quân Pháp đã chiếm được phần lớn Bắc kỳ, chỉ còn khu vực gầnbiên giới với Trung Quốc (gần ải Nam Quan)là quân Thanh vẫn tiếp tục chiếm giữ.
Quân Pháp tấn công thành Bắc Ninh
Dựa trên đà thắng, chính phủ Pháp đã cử đại diện sang Thiên Tân ký với triều Thanh bản quy ước Thiên Tân 6.1884, trong nội dung bản quy ước giữa Pháp và nhà Thanh năm 1884 đã có điều khoản nhà Thanh công nhận quyền bảo hộ của Pháp ở Việt Nam (công nhận hòa ước Harmand), quân Thanh phải rút khỏi Bắc kỳ.
Sau những thất bại của liên quân Việt-Thanh, tháng 6.1884 triều Nguyễn ký tiếp Hiệp ước Patenôtre với Pháp, xác nhận lại Hiệp ước Harmand và thêm nhiều điều khoản bất bình đẳng.
4. Thế mà chiến tranh vẫn nổ ra
Vào cuối tháng 6. 1884, sự kiện Bắc Lệ xảy ra (liên quân Việt-Thanh phục kích tấn công quân Pháp), khiến Pháp có cớ để gây ra cuộc chiến tranh Pháp-Mãn Thanh (French-Sino war) với 3 hướng tiến công chính: Taiwan, duyên hải Đông Nam Trung Quốc, từ Bắc kỳ đánh lên vùng Lưỡng Quảng.
Trận Bắc Lệ (hay trận cầu Quan Âm) ở Lạng Sơn, quân Việt-Thanh tấn công quân Pháp gây thiệt hại nặng.

Ba tuyến tấn công của Pháp, hai tuyến ở đất Tàu, một tuyến ở đất ta
5. Pháp đuổi Thanh về tận Ải Nam Quan
Trong bài viết này, tôi chỉ tập trung vào hướng tiến công từ Bắc kỳ đánh lên vùng Lưỡng Quảng, là hướng đánh được mô tả trong bức tranh mà Soi gửi ở đầu bài.
Từ tháng 9. 1884 đến tháng 1. 1885, quân viễn chinh Pháp dựa vào hỏa lực vượt trội và sự phối hợp chuyên nghiệp của lục quân, hải quân đánh bộ, pháo binh, và những binh đoàn lính Lê Dương Bắc Phi,đã đánh hạ nhiều cứ điểm quân Thanh và Hắc kỳ quân, như cứ điểm Kép, Lam, Chu, … rồi đẩy mạnh về hướng Lạng Sơn và sau đó hướng về biên giới Việt-Trung (ải Nam Quan).
Quân kỳ của quân Thanh trong hình vẽ có thể là Chính Hồng kỳ hoặc là Tương Hồng kỳ,hai loại này là Hạ Ngũ kỳ trong Bát kỳ* (trong biên chế Bát kỳ quân Thanh thì Thượng Tam kỳ tinh nhuệ hơn nhiều so với Hạ Ngũ kỳ). Vì quân lính vốn không được tinh nhuệ, lại chỉ nhận được sự chi viện yếu kém của quân khu Quảng Tây, quân Thanh phải rút về Ải Nam Quan (cửa khẩu Hữu Nghị ngày nay) vào ngày 13. 02. 1885. 
Quân Pháp chiếm Lạng Sơn, tháng Hai 1885. Chú ý trong tranh, phía quân Pháp có lính lê dương.
Quân Pháp không tha, tiếp tục truy kích đến tận Quảng Tây, nhưng vấp phải sự phản kháng mạnh mẽ của quân Thanh,Pháp buộc phải rút lui về giữ Lạng Sơn vào cuối tháng 2. 1885
6. Mãn Thanh phản công, đến lượt Pháp thua, Mãn Thanh vẫn cúi đầu
Cuối tháng 3. 1885, quân Thanh ở Quảng Tây quyết phản công với lực lượng đông áp đảo (Tàu bao giờ chẳng thế!). Quân Pháp bỏ Lạng Sơn vào ngày 28 tháng 3. Lữ đoàn rút chạy hỗn loạn về vùng châu thổ sông Hồng, mất hết các chiến quả thu được trong chiến dịch năm 1885.
Sau thất bại của Pháp ở Lạng Sơn, chính giới Pháp đã gây sức ép buộc thủ tướng Jules Ferry từ chức và tìm kiếm hòa đàm với triều Mãn Thanh.
Nhìn tổng thể thì quân Pháp vẫn chiếm ưu thế với các chiến thắng trên hai chiến trường khác, khiến cho triều Thanh phải ký hiệp ước Thiên Tân năm 1885. Theo hiệp ước Thiên Tân, nhà Thanh công nhận hòa ước Patenôtre (đồng nghĩa công nhận sự thống trị của Pháp ở Đại Nam), rút quân ra khỏi Bắc kỳ và chấm dứt nhúng tay vào nội bộ Đại Nam
Ký hòa ước Thiên Tân. Hình từ trang này
*
Theo góc nhìn chủ quan của tôi thì hiệp ước Thiên Tân là một thất bại về mặt chính trị của triều Mãn Thanh, nó chấm dứt sự ảnh hưởng chính trị của triều Mãn Thanh lên triều Nguyễn và tạo một tiền đề cho các nước đế quốc trong việc chia cắt những nước chư hầu khác (Myanmar, Lào, bán đảo Triều Tiên, …) của triều Thanh (và sau này là Trung Quốc). Triều Thanh cũng nối gót triều Nguyễn trong việc cắt đất cầu hòa (chả khác nào cắt thịt nuôi hổ)
Do đây là sự kiện lịch sử về chiến tranh, nên có nhiều thông tin trái chiều về quân lực và tổn thất của hai bên. Tôi chỉ nêu ra nguyên nhân, sơ lược diễn biến và kết quả của sự kiện để Soi có thể hiểu được cái tranh kia vẽ gì.
*
Chú thích:
Bát kỳ trong quân đội Mãn Thanh được chia làm Thượng Tam kỳ và Hạ Ngũ kỳ
- Thượng Tam kỳ: gồm Chính Hoàng kỳ, Tương Hoàng kỳ, Chính Lam kỳ (về sau bị chuyển xuống Hạ Ngũ kỳ ). Đại hãn (vua) trực tiếp nắm giữ Thượng Tam kỳ. Chỉ những người Nữ Chân thuộc Thượng Tam Kỳ mới được đích thân Đại Hãn lựa chọn vào đội bảo vệ riêng của mình

- Hạ Ngũ kỳ: gồm Chính Bạch kỳ (về sau được chuyển lên Thượng Tam kỳ), Tương Bạch kỳ, Chính Hồng kỳ, Tương Hồng kỳ, Tương Lam kỳ, được giao cho các Bối lặc (vương hầu) thân tín thay mặt Đại hãn nắm quyền quản lý. (Nguồn: Wikipedia)