LÀM SAO NHẬN HỌC BỔNG EXECUTIVE MBA Ở KELLOGG SCHOOL OF MANAGEMENT?

Dân gian Việt có câu "Chưa ráo máu đầu thì đừng xuất hiện chốn giang hồ". Còn ông bà mình bảo "Chưa vỡ bọng cứt mà đã huyênh hoang". Thế nhưng ở nước Việt hiện nay có rất nhiều nhóm người "chưa vỡ bọng cứt", đã nặc danh để lập diễn đàn để phủ định sạch trơn, rất trẻ con khi hành xử. Thầm nghĩ, những hạng người này mà về lãnh đạo quốc gia thì sẽ ra sao? Thôi thì trách làm gì với đám trẻ con? Tôi tự thấy mình, máu đầu cũng đã ráo, bọng cứt cũng đã vỡ, nên tôi xuất hiện trên chốn giang hồ ảo bằng tên và hình ảnh thật cho mọi thông tin. Hôm qua có bạn ở trong nước hỏi: "Khaaa, anh chỉ em lấy học bổng EMBA ở Kellogg nhé". Một câu hỏi nghe ra rất nhẹ nhàng, nhưng là một câu hỏi khó hơn vượt đỉnh Everest. Nhưng trên đời này không có gì là khó, vì tiềm năng của con người là vô hạn, vấn đề còn lại là có biết đánh thức tiềm năng ấy hay không mới là điều quan trọng. Nên cũng phải xắn tay áo lên giúp bạn ấy một phen.

Săn tìm học bổng ở Mỹ khó hay không khó? Nói khó thì vô cùng khó. Nói dễ thì cũng không phải vô cùng mà phải nói như thế này mới đúng: dễ dàng hơn các nước có nền giáo dục tiên tiến khác trên thế giới. Vì đó là một trong những mục đích của triết lý giáo dục Mỹ, mà tôi đã từng viết một bài hồi đầu năm. Nếu anh đủ khả năng để lấy được học bổng của người Mỹ trao cho, thì nó trở thành quá dễ dàng như lấy đồ chơi trong túi áo của anh. Nên nhớ rằng: Người Mỹ không biết cho không ai bao giờ.

Trước khi muốn tìm hiểu Kellogg nhận học viên và cho học bổng như thế nào thì phải tìm hiểu Kellogg là của trường đại học nào? Nó nhận sinh viên quốc tế mức học Undergraduate school (bậc đại học) ra sao? Kellogg School of Management là một phân khoa thuộc Northwesthern University (NWU).

Bạn phải chú ý những thông tin về international student của NWU, trong đó, tiêu chuẩn tối thiểu NWU nhận ở bậc đại học như thế nào? Theo hiểu biết của tôi, thì tối thiểu để NWU xem hồ sơ cho du học sinh ở bậc đại học là Toefl on paper = 600 điểm, tương đương với Toefl iBT là 100 điểm. Nhưng điểm trung bình Toefl của du học sinh được nhận vào bậc đại học của NWU là 637/670 điểm cho Toefl on paper, tương đương với 111/120 điểm Toefl iBT! Điều ấy nói lên rằng: "Tất cả các du học sinh ở các nước khác muốn đến học bình thường và đóng tiền đầy đủ thì điểm Toefl iBT tối thiểu phải 100 điểm, và muốn nghĩ đến chuyện học bổng thì bạn phải có Toefl iBT ở mức 111 điểm.". Đó là ở bậc đại học, tôi xin nhắc lại. Chỉ cần 1 tiêu chuẩn Toefl ở bậc đại học thôi, ở trên tổ quốc Việt Nam nhọc nhằn và gian khó này con số đạt được đếm trên đầu ngón tay. Thế thì làm sao nghĩ đến chuyện lấy học bổng ở bậc sau đại học? Nhưng, cuộc đời có những chữ nhưng thú vị và rất hoang đường mà thực tế. Đó là điều mà không phải ai cũng có thể biến chuyện hoang đường thành hiện thực.

Bây giờ chúng ta bắt đầu đi vào vấn đề nhận học bổng MBA nói chung. Theo hiểu biết của tôi, mức độ khó của việc nhận học bổng để du học ở Mỹ giảm dần theo trình độ bằng cấp: Trung học > Đại học > Sau đại học. Nhưng để nhận học bổng sau đại học thì độ khó ở trình độ cao học "dường như" khó hơn ở trình độ tiến sĩ (tôi nói dường như, vì tôi chỉ thấy người nhận học bổng từ nguồn tiền chính phủ cho cao học, tôi chưa thấy ai lấy được học bổng cao học ở Mỹ bằng tự thân, đặc biệt cho MBA, có thể hiểu biết tôi còn hạn hẹp, ai biết bổ sung dùm). Ở một trường đàng hòang, nhận học viên du học vào MBA có ít nhất 3 trong 4 tiêu chuẩn sau, tùy theo chiến lược tuyển sinh của trường. Nhưng kinh nghiệm của tôi bạn nên có hết tất tần tật để rộng đường học mà không phải tốn tiền. Đặc biệt, để ăn, ở và học ở Kellogg mỗi năm hơn 100.000USD! Dĩ nhiên, tiền nào thì của nấy, khi sinh viên EMBA của Kellogg ra trường lương từ 90.000-300.000USD/năm:
1. Trình độ ngọai ngữ thể hiện qua điểm thi của Toefl và GMAT (Graduate Management Admission Test) hay GRE (Graduate Record Examinations). Có nhiều bạn nhầm lẫn hễ xin vào MBA thì bắt buộc GMAT, nhưng cũng có trường chấp nhận GRE, vì dụ như Harvard.
2. Phải có kinh nghiệm làm việc ít nhất 24 tháng, với một lý lịch rõ ràng và đầy thành tích. Vì đi học MBA là đi làm để mà học hỏi, chứ không phải là đi học! Có những giáo sư có những dự án cần người xuất sắc để thực hiện nó. Họ và thí sinh sẽ tự săn tìm nhau để hai bên gặp gỡ trao đổi và cùng nhau thực hiện dự án. Như vậy, các bạn nào được nhận vào thực hiện dự án là xem như sẽ có nguồn tiền để ăn học và hòan thành có thể một phần hay tòan bộ dự án ấy để làm luận án khi ra trường.
3. Phải có thự giới thiệu hoặc của sếp nơi làm việc của bạn, hoặc của chính phủ nước bạn cần nhu cầu, hoặc của giáo sư đã từng dạy bạn. Tất cả các người giới thiệu đều cần phải có uy tín. Uy tín ở đây phải chia làm 2 lọai: uy tín về giới hàn lâm trên thế giới và uy tín về thương hiệu của nơi làm việc có đủ tài trợ tiền bạc cho bạn học hay không, nếu các tiêu chuẩn bạn đưa đến không đủ để trường bạn muốn nhập học MBA họ chưa đủ "xi nhê" để móc túi giúp bạn ăn học hay vì trường bạn muốn học không có chiến lược cho học bổng cho du học sinh vào chương trình MBA của họ.
4. Bạn phải có một đề cương nghiên cứu (Proposal) đúng với vấn đề mà tại nơi bạn cần học MBA. Dĩ nhiên Proposal là cái bạn làm cho vấn đề mà bạn trăn trở nhất trong quá trình làm việc phát sinh, mà bạn cần phải nghiên cứu, đúc kết. Điều này giúp cho hội đồng giáo sư thích thú và nhận bạn vào để tham gia thực hiện nghiên cứu đề tài bạn đang theo đuổi.

Quay lại với Kellogg School of Management (KSM) của Northwestern University, theo xếp hạng của USNews thì NWU là lọai first tiers school. Nhưng "tàn nhẫn" hơn nữa thì riêng Kellogg School lại được Bloomberg Business Week năm 2005 xếp hạng số 1 thế giới về chương trình đào tạo EMBA! Trong khi đó, ở trang FT.com thì ranking 2010 xếp hạng 22 trên tòan thế giới về EMAB. Còn trang web Top University thì xếp hạng Northwestern University đứng hàng thứ 26 trên tòan thế giới. Thế mới thấy rằng đi du học là phải biết chọn trường và chọn chuyên ngành là rất quan trọng, như tôi đã viết trong một bài: Chọn trường đại học du học Mỹ như thế nào? Nhưng lâu nay người Việt chỉ biết chọn tên trường danh tiếng theo tên trường lớn.

Có nhiều chi nhánh KSM dạy EMBA trên thế giới, nhưng chi nhánh phụ của KSM sáng giá nhất là KSM ở Hồng Kông. Nhưng nếu Mỹ mà không cho học bổng cho bạn thì bạn đừng hòng chi nhánh Hồng Kông có thể cho bạn học bổng để ăn, ở và học ở KSM. Cũng có cái may mắn là KSM có đến 14% sinh viên châu Á đã từng theo học ở đây. Nhưng, lại nhưng, thế mới đau khổ, là tất cả các học bổng dễ dàng và trọn gói lớn của MBA ở KSM chỉ dành cho dân Mỹ bản xứ và thường trú nhân vĩnh viễn tại Mỹ! Song với lọai Merit based Scholarship thì KSM lại cho tất cả các thí sinh trên tòan thế giới. Đó lại là điều may mắn cho tất cả các ứng viên có đủ khả năng trên tòan thế giới. Có lẽ phải giải thích rõ điều này để mọi người có thể hiểu dễ dàng.

Trong cuốn sách của con tôi viết đã nói sơ qua về 2 lọai học bổng ở chương mở đầu rồi, ai đọc rồi sẽ hiểu tại sao KSM có chia làm 2 lọai cho dân Mỹ và cho thế giới. Nhưng viết ra đây để cho những ai chưa đọc, khi đọc bài này sẽ dễ hiểu hơn. Có thể chia học bổng các trường ở Mỹ làm 2 lọai:
1. Merit based Scholarship/Aid: Là lọai học bổng dành cho tài năng, chỉ cho từng năm học một. Sau một năm học tùy vào nhiều yếu tố: tài năng người học, khả năng tài chính của trường mà xét lại cho từng ứng viên có còn được nhận nữa không? Nhưng các bạn cứ yên tâm, nếu họ đã cho lọai này rồi cho ai đó, thì thường ít khi họ từ chối bạn cho năm sau. Ngọai trừ bạn sang đó để chỉ đi nhảy đầm và lái xe vun vít trên đường phố. Ở đây, KSM chỉ cho lọai này cho international students!
2. Need based Aid: Là lọai họ cho theo yêu cầu của bạn cho tòan khóa học, miễn sao bạn luôn hòan thành khóa học, không cần biết tài năng của bạn có xuất chúng hay không. Lọai này nhà trường tính rất kỹ càng, họ tính cho bạn hết khóa học, tức là họ chuẩn bị đủ tiền cho tòan bộ khóa học của bạn. Nó ảnh hưởng cho những ứng viên năm sau khi xin vào ngay tại khoa mà bạn đang theo học. Nên tôi khuyên các bạn khi chọn trường xin học bổng ở Mỹ, nên chọn trường nào có học bổng cho du học sinh, mà ở đó chưa có sinh viên Việt Nam nào đã và đang theo học là bạn sẽ dễ dàng nhận full scholarship, nếu bạn đủ tài năng.

Xin quay lại, mặc dù trong khảo cứu của Bloomberg Business Week có cho thông tin rằng KSM không cần đòi hỏi GMAT, nhưng tôi khuyên bạn phải thi GMAT. Vì theo kinh nghiệm bản thân tôi, bạn không có standard admission test thì đừng hòng bạn nhận được học bổng bất kỳ trường đại học nào ở Mỹ! Dù trường đó có ghi rõ ràng là không cần SAT, ACT, GRE, GMAT, LSAT, PCAT, DAT hay MCAT, etc... ở website (Các tên standard admission tests này các bạn chịu khó đọc những bài khác của tôi đã viết hoặc làm cú gúc gù để hiểu, tôi không nhắc lại ở đây làm dài bài viết).

Như tôi đã từng viết trên blog này, học MBA ra là để làm CEO. Bạn nào muốn học EMBA thì cũng nên đăng ký vào treng web, mà tôi đã link vào để còn có thể học hỏi trước khi nộp hồ sơ xin học bổng. Việt Nam mình các bạn học MBA cũng có trang web đưa thông tin chuẩn là Việt MBA. Làm CEO hiểu nôm na là có thể làm lãnh tụ xuất sắc cho một quốc gia. Có những trường không chỉ tuyển ứng viên học EMBA không chỉ là trình độ ngôn ngữ tiếng Anh phải hùng biện như một luật sư, hiểu tâm lý người đối diện như một bác sĩ tâm lý mà còn đòi hỏi hình thức bề ngòai phải cao ráo dễ nhìn và thu hút đám đông! Cho nên tôi xin quay lại những gì bạn cần có để có thể KSM cho học mà không tốn xu nào như sau:

1. Khả năng tiếng Anh được cân, đo, đong đếm với Toefl tối thiểu 640/670 on paper hoặc 112/120 iBT. GMAT tối thiểu 760/800.

2. Phải có kinh nghiệm làm việc tối thiểu hơn 7 năm.

3. Bạn phải làm cuộc nghiên cứu những công trình của các giáo sư trong KSM đã và đang nghiên cứu gì? Họ thích thú và đang theo đuổi vấn đề gì là rất quan trọng. Nó sẽ giúp có kinh phí để cho trường bỏ ra tặng bạn đi làm cho họ về các vấn đề này, đồng nghĩa với học bổng của bạn là ở đó. Nếu các vấn đề bạn quan tâm trúng vào 1 vấn đề của trong các giáo sư đang giảng dạy tại KSM là thật tuyệt vời. Nó là tiền đề nhỏ để góp phần bạn chiếm được một chân học bổng khi làm hồ sơ xin học bổng của KSM. Sau đó bạn phải liên hệ với giáo sư đó để trao đổi về vấn đề mà bạn quan tâm và làm một đề cương nghiên cứu thật đúng chuẩn, gửi cho ông/bà ta. Chỉ công việc này thôi, dù bạn có là xuất sắc, tôi cho rằng bạn phải nhọc công ngày đêm đúng nghĩa ít nhất phải 6 tháng!

4. Bạn phải chuẩn bị một CV theo yêu cầu, liệt kê những công trạng bạn đã từng làm sếp. Một thư của sếp bạn và một thư của giáo sư của bạn thật đúng với những gì bạn có và thật hùng hồn, trung thực, không được dối. Đây là khó khăn cho ứng viên ở Việt Nam, vì các giáo sư của Việt Nam khó lòng viết được một bức thư tốt được. Bảng điểm GPA của thời bạn học cử nhân ở Việt Nam phải cỡ >8/10, đặc biệt các môn khoa học xã hội phải thuộc hàng giỏi, xuất sắc. Bạn không thể lấy được học bổng EMBA của KSM mà bảng điểm triết học của bạn thời cử nhân lại ở mức trung bình! Bạn có thể chuyển đổi bảng điểm GPA của Việt Nam theo link này: VEF GPA Convertion table, nhưng nhớ phải ghi chú rõ ràng. Song với sự hiểu biết của người Mỹ trong giai đọan trước 1975 ở miền Nam việc chuyển đổi bảng điểm GPA là cũng không cần thiết.

5. Với 4 điều trên vẫn chưa đủ. Bạn muốn nộp hồ sơ xin học bổng KSM không đơn giản là bạn chỉ nộp hồ sơ và than thở rằng tôi thiếu tiền, không có tiền học thật sướt mướt, hay giáo sư bạn gửi thư nâng bạn lên mây xanh, hay hồ sơ của bạn với quá trình làm việc xuất sắc và khả năng ngọai ngữ thật tuyệt vời, và làm hồ sơ đơn thuần theo kiểu bình thường. Mà bạn phải vào link này của tôi đưa để xem, hiểu và làm theo nó: Leadership Program. Đặc biệt với EMBA essay là một yếu tố cực kỳ quan trọng, vì đã làm lãnh đạo thì phải không chỉ biết viết bài phát biểu, mà phải viết làm sao cho cả nghìn, triệu con tim rung động. Không có một học bổng tòan phần nào mà tặng cho một người chỉ có tài năng khoa học mà không biết làm lãnh đạo để làm thay đổi bộ mặt của trường, đặc biệt học bổng EMBA nói riêng và học bổng ở bậc đại học nói chung.

Nên nhớ đi học sau đại học là đi làm để học, không phải đi học như ở bậc cử nhân. Nhưng nếu một sinh viên cử nhân xuất sắc, thì ngay từ đầu họ cũng là người đi học để làm việc và làm việc ngay trong đại học để lấy kinh nghiệm trong khi học. Nên không ai cho học bổng để cho người xin học bổng EMBA để học, họ chỉ cho học bổng cho người đi học EMBA để làm lợi cho khoa, trường của họ mà thôi. Giỏi mặc kệ, vấn đề giỏi đó có cho họ thấy sự hiệu quả của bạn trong hồ sơ xin học bổng của bạn đem đến cho họ hay không, mới là điều họ quan tâm. Người Mỹ không cho không ai bao giờ! Thậm chí người Mỹ chỉ biết vắt bạn thành một tấm giẻ rách trước khi bạn kiệt sức.

Nếu bạn hòan hảo hết 5 tiêu chuẩn trên, tôi cho rằng bạn đã chiếm đến hơn 50% khả năng nhận học bổng EMBA tại Kellogg School of Management của Northywestern University ở Illinois nước Mỹ. Vấn đề còn lại là kinh phí của nhà trường có đủ để tặng cho bạn hay không mà thôi.

Ngòai cách tự làm xin học bổng trên, còn có 2 con đường để bạn có thể lấy học bổng khác từ nguồn tiền các chính phủ là VEF và 322. Nhưng chương trình VEF ở Việt nam, theo hiểu biết của tôi những năm tới chỉ còn cho khoa học tự nhiên. Còn chương trình 322 của bộ giáo dục chỉ dành riêng cho cán bộ của bộ giáo dục. Tuy vậy, nó vẫn còn ở đây, bạn có thể tham khảo và kiếm đường đến đích, nếu bạn là cán bộ giảng dạy của một trường đại học ở Việt Nam. Ngòai ra, chương trình Full Bright Việt Nam thì dường như chỉ có cho học bổng 9 tháng học ở Mỹ, nhưng không phải cho EMBA, lại càng không phải của Kellogg?

Nếu bạn không đủ để họ quan tâm mỗi năm bỏ ra 102.000USD để ăn, ở, học thì cách còn lại là bạn thuyết phục sếp của bạn bỏ tiền từ công ty bạn ra để bạn ăn học với một hợp đồng thỏa thuận lâu dài. Đó là con đường cuối cùng với những ứng viên Việt Nam.

Nhưng sao lại phải chỉ là Kellogg mà không là một trong top 25 EMBA program của thế giới nhỉ? Hy vọng bài viết này giúp bạn và các bạn khác tìm được hướng cho mình trong vấn đề săn tìm học bổng không chỉ ở KSM. Chúc may mắn và thành công.

Asia Clinic, 13h55' ngày thứ Bảy, 18/9/2010